Εκεί όπου ο διάβολος λέει καληνύχτα

Στην Κρήτη είναι πιο εύκολο να πέσεις πάνω σε μια εικόνα του Αγίου Γεωργίου παρά σε αυτοκίνητο χωρίς βαθούλωμα. Είναι στους τοίχους των χωριατικών εκκλησιών, δίπλα σε παλιούς δρόμους, σε μέρη μακριά από πόλεις και τα τείχη τους. Δεν πολεμά πάντα τον δράκο· συχνότερα απλώς είναι εκεί — άγρυπνος, παρών, έτοιμος να επέμβει. Αυτό το δοκίμιο δεν μιλά για έναν άγιο της «παραμυθίας», αλλά για μια μορφή προστασίας σε έναν κόσμο που επί αιώνες ζούσε στη σκιά πραγματικών απειλών: πειρατών, πολέμων, αρπαγών και αιφνίδιου θανάτου.

Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου στα Κομιτάδες είναι ένας ναός του 14ου αιώνα στην περιοχή των Σφακίων στην Κρήτη, γνωστός για τις καλά διατηρημένες τοιχογραφίες του Ιωάννη Παγομένου και για τη σωζόμενη κτητορική επιγραφή που χρονολογείται στα έτη 1313–1314. Βρίσκεται μακριά από τους κύριους οδικούς άξονες, σε ένα αυστηρό ορεινό τοπίο, και αποτελεί πολύτιμη μαρτυρία της τοπικής ευσέβειας, της συλλογικής κτητορίας και του εικονογραφικού προγράμματος της ενετικής περιόδου.

Ένας ξεχωριστός ναός σε έναν ξεχωριστό τόπο.

Για το πώς ζωγραφιζόταν ο Παράδεισος στην Κρήτη — και γιατί εξακολουθεί να μας αφορά.

Η ομορφιά αυτού του τοπίου εύκολα σκεπάζει το γεγονός ότι υπήρξε μάρτυρας γεγονότων πιο κοντινών σε αρχαία τραγωδία παρά σε καλοκαιρινή αφήγηση.

Στο Χρωμοναστήρι ακόμη και η σιωπή έχει το δικό της βάρος. Δεν είναι χωριό που διεκδικεί την προσοχή των επισκεπτών — είναι τόπος που ζει με τον δικό του ρυθμό, σαν ο χρόνος να κυλά διαφορετικά εδώ.

Στους κρητικούς ναούς η μορφή του Παντοκράτορα δεν αφηγείται μια ιστορία – καθιερώνει μια σχέση όπου ο άνθρωπος παύει να είναι το κέντρο και ο Θεός ανακτά τη θέση Του πάνω από τον κόσμο.

Πώς η προσευχή, το αλάτι και οι εικόνες διαμόρφωσαν την καθημερινότητα των Κρητικών από τους Ενετούς μέχρι σήμερα.