Kreta się trzęsie i to nie od dziś
Narodziny nowej wyspy na starej mapie.
Kreta się trzęsie, nie z zimna na szczęście a z sejsmicznych przyczyn , więc coś w temacie wstrząsów i mała ciekawostka.
23 maja 1707 roku spokojne wody kaldery Santorynu zostały rozdarte potężnym hukiem. Z głębin Morza Egejskiego zaczęła się wynurzać nowa wyspa – buchająca ogniem, pełna rozżarzonych kamieni, dymu i pary. W ciągu kilku miesięcy uformował się nowy ląd, który rósł z dnia na dzień. Do września osiągnął już ponad 12 metrów wysokości i ponad 3 mile obwodu. Dzisiejsi geolodzy potwierdzają: była to jedna z kluczowych faz narodzin Nea Kameni, wyspy w sercu kaldery Santorynu.
To niezwykłe zjawisko zostało niemal natychmiast odnotowane w Europie. Niemiecki kartograf Johann Baptist Homann opisał je na swojej mapie Krety (wówczas zwanej Candia), wydanej w Norymberdze. Dodał specjalną dedykowaną kartuszę poświęconą „Nowej Wyspie Santoryńskiej”, opierając się na relacji francuskiego konsula w Kandii, który przekazał informacje do Konstantynopola. Dla ówczesnych Europejczyków był to cud natury – groźny, spektakularny i całkowicie realny przykład rodzenia się nowego świata.
Dla wszystkich ciekawych – oto pełne tłumaczenie tekstów łacińskich z mapy Homanna:
Główna karta tytułowa:
Wyspa Kreta, dziś zwana Candia, podzielona na cztery terytoria, razem z przyległymi wyspami Morza Egejskiego, a zwłaszcza niedawno z głębin morza wynurzającą się Nową Wyspą Santoryńską, z okazji tego tak zadziwiającego zjawiska natury niniejszą tablicę dla ciekawych oglądających wydał Johann Baptist Homann w Norymberdze
Kartusza o Santorynie:
Nowa Wyspa Santoryńska Ta, podobna do falującej, wynurzyła się z otchłani morskiej po silnym trzęsieniu ziemi, które miało miejsce dnia 23 maja 1707 roku, z wielkim hukiem ognia i rozżarzonych kamieni. W odległości około pięciu mil nastąpiły wyrzuty, erupcje i inne zjawiska, w wyniku których zaczęła się pojawiać nowa masa skalna – czarna i czerwonawa – rosnąca z dnia na dzień. Do końca września osiągnęła wysokość 40 stóp, a w obwodzie przekroczyła 3 mile, stworzona z nowej ziemi wydobytej przez wulkan.
Rzadkie to świadectwo rzeczy, której proces jeszcze się nie zakończył. Pan Bourguignon, konsul francuski w Kandii, przekazał relację do Konstantynopola za pośrednictwem specjalnego wysłannika króla Francji przy Wysokiej Porcie. Na podstawie tej obszernej relacji przekazujemy te kilka informacji ku pożytkowi ciekawych widzów.
Przypisy:
- Johann Baptist Homann (1664–1724) – niemiecki kartograf i geograf, członek Cesarskiej Akademii Nauk w Wiedniu. Założyciel oficyny wydawniczej w Norymberdze, która publikowała mapy o wysokim poziomie artystycznym i naukowym. Jego prace były szeroko rozpowszechniane w Europie w XVIII wieku.
- Pan Bourguignon – z relacji Homanna wynika, że był konsulem Królestwa Francji w Kandii (Heraklionie), czyli francuskim przedstawicielem dyplomatycznym na Krecie. Pełne imię nie zostało podane, ale był on źródłem obserwacji erupcji wulkanu z 1707 roku.
- Pan Teriolo – prawdopodobnie François de Tériol, wysłannik (legat nadzwyczajny) Ludwika XIV przy sułtańskim dworze w Konstantynopolu. Odpowiadał za kontakty dyplomatyczne między Francją a Imperium Osmańskim i przekazał relację konsula do centrum ówczesnej geopolityki.
Mapa:
David Rumsey Map Collection, David Rumsey Map Center, Stanford Libraries